Bugun...


AYŞE ECE (DELİPINAR) ACAR

facebook-paylas
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi’nde Divriği Kedileri
Tarih: 16-05-2022 17:00:00 Güncelleme: 16-05-2022 17:00:00


Divriği kedilerinin tarihte Acem diyarına kadar ulaşan ününü biliyor muydunuz? Bu değerli kedilere Evliyâ Çelebi’nin seyahatnâmesinde oldukça detaylı bir şekilde yer verilmiştir. Rahmetli annem Dr. Meral Avcı-Delipınar’dan çocukluğumda sık sık Divriği kedileri hakkında hikayeler dinlerdim. Annemin anneannesinin Pullu isimli tertemiz, upuzun parlak tüylü ve güzel huylu kedisini, kedilere pisik ya da pisuk da denildiğini, bazı evlerde kedilerin gün içinde özgürce eve girip çıkabilmesi için “pisik deliği” olarak adlandırılan ve gece kapatılan delikler olduğunu bir kedisever olarak büyük bir ilgiyle dinlerdim. Hatta rahmetli anneannem Ayşe Savaş’ın Divriği’deki evinde olmadığı zamanlarda eve kedilerin girebilmesi için camları açık bıraktığı, kedilerin eve özgürce girip çıktığı, böylece fareleri evden uzak tuttuğu da hatıralarım arasında yer almakta.

 

Marmara Üniversitesi’nde tarih bölümünde öğretim görevlisi olan annem bizlere Evliyâ Çelebi’nin seyahatnâmesinden ve orada Divriği kedilerine yer verildiğinden de bahsetmişti elbette. Evliyâ Çelebi’nin seyahatnâmesini okurken ben de Divriği ile ilgili kısımları bir Divriğili olarak büyük bir ilgiyle okudum. Bu yazımda sizlere seyahatnâmede yer alan, Divriği kedilerine dair bölümden bahsedeceğim.

 

Evliyâ Çelebi, Türk ve dünya tarihinin en büyük gezginidir. 25 Mart 1611 tarihinde İstanbul’da doğmuştur. Türk tarihinin ve dünyanın en önemli ve en büyük seyahat kitabı olarak kabul edilen 10 ciltlik seyahatnâmesinde, gezip gördüğü yerlere dair notlara yer vermiştir. Büyük gezgin, Divriği’yi de gezmiş ve notlarında Divriği Kalesi, Kestigan (Kesdoğan) Kalesi, Divriği mahallelerinin isimleri, Divriği camilerinin özellikleri, Divriği hamamları, Divriği halkı gibi hususlarda detaylı açıklamalara yer vermiştir.

 

Evliyâ Çelebi’nin, Divriği’ye dair notlarında “Garip Temaşa” başlığı altında Divriği kedilerinden bahsedilmektedir. Temaşa kelimesinin anlamı Türk Dil Kurumu’nun sözlüğünde “seyredilecek görüntü, görülmeye değer şey ya da “oyun, temsil, piyes, tiyatro” olarak ifade edilmiştir. Çelebi’nin notlarından anlaşılacağı üzere, Divriği kedileri, gerçekten de görülmeye değer kedilerdir.

 

Çelebi, Divriği kedilerine dair ilk olarak şu ifadelere yer vermiştir: “Rum, Arap ve Acem'de bu Divriği'nin kedisi kadar nazlı, cana yakın, sevimli, avcı ve edepli kedi olmaz. Gerçi Mısır Elvâhı'nın Trabzon'un ve Sinop şehrinin kedisi de meşhurdur, ama bu Divriği'nin şişman, iri ve samur gibi parlak postlu nice bin renkte kedisi olur.”

 

Görüldüğü üzere Divriği kedileri, dönemin en beğenilen, en meşhur kedileridir. Uzun ve parlak tüyleri ve iri yapılarıyla dikkat çekerler. İyi birer avcı olmalarının yanı sıra, cana yakın, sevimli ve iyi huylu karakterleri ile de öne çıkarlar.

 

Çelebi, notlarına şu şekilde devam etmektedir: “Hatta Rum'dan Acem diyarında Erdebil şehrine hediye götürürler. Acem'de kafes içinde dellal başında gezdirip şah pazarında ve bedestende "Bir tümen iki tümen akçe!" diye şah mezadında satılır Divriği kedisi olur. Özellikle ahta (iğdiş edilmiş) kedi olursa ona paha biçilmez. Zira Erdebil şehri içinde kedi yaşamadığından Erdebil faresi gayet meşhurdur. Gerçi Acem kavminin sakalları cimberistir ama bıyıklarını tamamen sıçan yediklerinden Divriği kedisini yüksek pahaya alırlar.”

 

Çelebi’nin notlarından anlaşılacağı üzere o dönem Divriği kedilerinin ünü Acem diyarına kadar ulaşmıştır. Erdebil şehrinde Divriği kedileri oldukça yüksek pahaya satılmaktadır. Seyahatnâme’de Erdebil kedi dellalının (tellal) Divriği kedilerini satarken ne şekilde bağırdığına da yer verilmiştir. Tellallar Divriği kedilerini satarken Divriği kedilerini kafesleriyle başları üzerinde gezdirirler ve şu sözleri bayatî makamında okurlar:

 

“Ey tâlibân-ı mirrâbe (kedi isteyenler)

Ve sinnûre-i sayyâde (avcı kedi)

Ve mü'eddebe-i hirrâbe (terbiyeli kedi)

Ve mûnis-i tarrâbe (cana yakın kedi)

Ve hasmâne-i fârâbe! (fare düşmanı)

Lâkin serrâke değildir (ancak hırsız değildir)

Mûnis-i gam-hâredir (kederinize can yoldaşıdır)”

 

Erdebil halkının Divriği kedilerine duydukları ilginin sebebini de şu şekilde izah eder Çelebi: “Zira halkının elbiseleri yırtık (peşmine) hırka gibi fare derdinden parça parça olmuştur. Onun için Erdebil şehrinde hirre yani gürbe yani kutta yani sinnûre yani mirrabe yani maçı, pistan ve mestan yani kedi kıymetli olup Erdebil mezadında satılır. Ta bu mertebe Divriği kedisi meşhurdur.” (Kaynak: Günümüz Türkçesiyle Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları, 2013).

 

Seyahatnâme’de Divriği kedilerine dair kısımda son olarak, bazı müsrif Divriği kadılarının senede 40-50 adet kediyi gizlice katledip, tabaklattırıp, kışın giymek üzere kendilerine kürk hazırlattıklarından bahsedilir. Bu kürklere dair Evliyâ Çelebi şu ifadelere yer vermektedir:  “Moskof ülkesinin sincap kürkünden asla ayırt edilmez. Kırmızı renkli kedileri Azak cılkavası kürkünden fark olunmaz”.

 

Geçtiğimiz yıllarda Divriği’ye yaptığımız seyahatlerde sevdiğim, kucağımda gezdirdiğim, parlak tüylü ve güzel huylu kediler Evliya Çelebi’nin bahsettiği Divriği kedileri ile birebir aynı mıdır bilinmez. Ancak gördüğüm kadarıyla hâlâ güçlü, iri, parlak tüylü, avcı ve güzel kedilerimizin olduğu bir gerçek.

 



Bu yazı 255 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 38 23 3 12 69 36 81 +33
2 Fenerbahçe 38 21 7 10 73 38 73 +35
3 Konyaspor 38 20 10 8 66 45 68 +21
4 Başakşehir FK 38 19 11 8 56 36 65 +20
5 Alanyaspor 38 19 12 7 67 58 64 +9
6 Beşiktaş 38 15 9 14 56 48 59 +8
7 Antalyaspor 38 16 11 11 54 47 59 +7
8 Fatih Karagümrük 38 16 13 9 47 52 57 -5
9 Adana Demirspor 38 15 13 10 60 47 55 +13
10 Sivasspor 38 14 12 12 52 50 54 +2
11 Kasımpaşa 38 15 15 8 67 57 53 +10
12 Hatayspor 38 15 15 8 56 60 53 -4
13 Galatasaray 38 14 14 10 51 53 52 -2
14 Kayserispor 38 12 15 11 54 61 47 -7
15 Gaziantep FK 38 12 16 10 48 56 46 -8
16 Giresunspor 38 12 17 9 41 47 45 -6
17 Çaykur Rizespor 38 10 22 6 44 71 36 -27
18 Altay 38 9 22 7 39 57 34 -18
19 Göztepe 38 7 24 7 40 77 28 -37
20 Yeni Malatyaspor 38 5 28 5 27 71 20 -44
Takım O G M B A Y P AV
1 MKE Ankaragücü 36 21 8 7 56 31 70 +25
2 Ümraniyespor 36 21 8 7 64 37 70 +27
3 Bandırmaspor 36 19 12 5 56 34 62 +22
4 İstanbulspor 36 17 10 9 57 40 60 +17
5 BB Erzurumspor 36 16 10 10 55 44 58 +11
6 Eyüpspor 36 15 9 12 56 44 57 +12
7 Samsunspor 36 13 11 12 54 46 51 +8
8 Boluspor 36 14 14 8 42 44 50 -2
9 Manisa FK 36 14 15 7 45 44 49 +1
10 Tuzlaspor 36 13 13 10 45 44 49 +1
11 Denizlispor 36 14 15 7 46 50 49 -4
12 Keçiörengücü 36 13 14 9 45 47 48 -2
13 Gençlerbirliği 36 14 16 6 44 54 48 -10
14 Adanaspor 36 12 15 9 40 44 45 -4
15 Altınordu 36 14 19 3 45 62 45 -17
16 Kocaelispor 36 12 16 8 40 49 44 -9
17 Bursaspor 36 12 16 8 43 53 44 -10
18 Menemenspor 36 8 14 14 42 57 38 -15
19 Balıkesirspor 36 3 30 3 26 77 12 -51
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/05/2022 Hatayspor 4 - 1 Giresunspor
 22/05/2022 Adana Demirspor 7 - 0 Göztepe
 22/05/2022 Fatih Karagümrük 0 - 1 Alanyaspor
 22/05/2022 Başakşehir FK 3 - 1 Trabzonspor
 21/05/2022 Beşiktaş 1 - 1 Konyaspor
 21/05/2022 Yeni Malatyaspor 0 - 5 Fenerbahçe
 21/05/2022 Altay 2 - 4 Kasımpaşa
 21/05/2022 Sivasspor 2 - 1 Kayserispor
 20/05/2022 Antalyaspor 1 - 1 Galatasaray
 20/05/2022 Gaziantep FK 2 - 0 Çaykur Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/05/2022 Bursaspor 1 - 0 Menemenspor
 21/05/2022 Kocaelispor 4 - 1 Adanaspor
 21/05/2022 Gençlerbirliği 2 - 4 Ümraniyespor
 21/05/2022 Keçiörengücü 1 - 2 MKE Ankaragücü
 20/05/2022 Denizlispor 4 - 0 BB Erzurumspor
 20/05/2022 İstanbulspor 0 - 0 Bandırmaspor
 20/05/2022 Balıkesirspor 0 - 3 Eyüpspor
 20/05/2022 Tuzlaspor 2 - 4 Samsunspor
 20/05/2022 Boluspor 2 - 1 Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/05/2022 Somaspor 0 - 0 İnegölspor
 07/05/2022 Bodrumspor 1 - 2 Adıyaman FK
 07/05/2022 Van Spor FK 4 - 2 Niğde Anadolu FK
 07/05/2022 Sivas Belediyespor 1 - 0 Sakaryaspor
 07/05/2022 Çorum FK 3 - 2 Afjet Afyonspor
 07/05/2022 Bayburt Özel İdare Spor 1 - 0 Ergene Velimeşe
 07/05/2022 Sarıyer 3 - 1 Diyarbekir Spor
 07/05/2022 Ankaraspor 0 - 0 1461 Trabzon FK
 07/05/2022 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Turgutluspor
 07/05/2022 Serik Belediyespor 1 - 0 Etimesgut Belediyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/05/2022 Elazığspor 1 - 0 Fatsa Belediyespor
 07/05/2022 Kahta 02 Spor 6 - 0 Başkent Gözgözler Akademi FK
 07/05/2022 Nevşehir Belediyespor 3 - 3 Bergama Belediyespor
 07/05/2022 Batman Petrolspor 2 - 1 Arnavutköy Belediye
 07/05/2022 Sancaktepe FK 0 - 2 Artvin Hopaspor
 07/05/2022 Hendek Spor 0 - 1 Bursa Yıldırımspor
 07/05/2022 1954 Kelkit Bld.Spor 0 - 2 Karaman Futbol Kulübü
 07/05/2022 Çatalcaspor 1 - 0 Osmaniyespor FK
 07/05/2022 Erbaaspor 1 - 4 Belediye Kütahyaspor
GAZETEMİZ

Henüz anket oluşturulmamış.
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI