Bugun...


AYŞE ECE (DELİPINAR) ACAR

facebook-paylas
AHİLİK VE DİVRİĞİ HÜMA HATUN SOKAK
Tarih: 03-12-2023 16:37:00 Güncelleme: 03-12-2023 16:37:00


Ahilik hepimizin aşina olduğu bir kavramdır. Bu yazımda, aşinalığın ötesine geçmek üzere bu kurumun tarihi üzerinde kısaca duracağım ve neden yazımın başlığında ahilik kavramının yanı sıra Divriği Hüma Hatun Sokak’a da yer verdiğimi açıklayacağım. 

 

“Ahi” kelimesinin kökenine dair iki görüş bulunmaktadır. İlk görüşe göre Ahi kelimesinin kaynağı Türkçe “akı” kelimesidir. “Akı” kelimesi “cömert, eli açık” anlamlarına gelmektedir. Bu görüşe göre ahi kelimesi “akı” kelimesinin Anadolu’da zaman zaman olduğu gibi, “k” sesinin “h” sesi şeklinde telaffuz edilmesinden türemiştir. İkinci görüşe göre “ahi” kelimesi Arapça’ dan Türkçe’ye geçmiş olup, “kardeşim” anlamına gelmektedir. Bu iki görüşten hangisi savunulursa savunulsun, ahilik ile uyum içinde olacaktır. Zira ahiler hem birbirlerini kardeş olarak kabul ederler, hem de cömertlikleri ve mertlikleri ile bilinirler.

 

Anadolu kökenli bir yapılanma olan ahilik, Ahi Evran tarafından kurulmuştur. Ahi Evran aynı zamanda pîri kabul edilir. Ahi Evran’ın ismi (Evran/Evren) Türkçe kökenlidir ve insan bile yutabileceği sanılan büyük yılan, masal canavarı, ejderha” anlamlarına gelir.

 

Ahi Evran (Ahi Evran-ı Veli) Türk-İslâm tarihi bakımından oldukça önemli bir kişiliktir. Asıl adı Mahmut olan Ahi Evran, 1171 yılında İran’ın Batı Azerbaycan tarafında yer alan Hoy kasabasında doğmuştur. Gençliğinde ise Horasan’da ve Maveraünnehr’de büyük üstatlardan dersler almış, hem fen ilmini hem dini ilimleri öğrenmiştir. XIII. Yüzyıl başlarında Muhyiddin Arabî ve hocası Evhadüddin Kirmani ile birlikte Anadolu’ya gelmiştir.

 

Ahi Evran, Anadolu’da İslâmiyeti anlatmasının yanı sıra, esnafa nasihatlerde bulunmuş, halkı yaklaşan Moğol tehlikesine karşı uyarmıştır. Nitekim Ahi Evran’ın teşkilatlandırdığı ahiler, Moğollara karşı Kayseri’yi savunmuştur.

 

Ahiliğin amacı, Anadoludaki ilk Türkçe fütüvvetnamelerde “insanın dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamak ve Âleme nizâm vermek” olarak ifade edilmiştir. Özünde peygamber sünneti ve Kur’an-ı Kerim olan dini-tasavvufi eserler olarak tanımlanabilecek fütüvvetnâmeler, ahiliğin temel kaynaklarıdır.

 

 

Ahî birliklerinin aynı zamanda insanlar arasında kardeşlik birliği yaratma amaçlarının da bulunduğunu ayrıca not düşmekte fayda var.

 

Gelelim Divriği’nin önemli sokaklarından Hüma Hatun Sokak’a… Rahmetli annem Dr. Meral Avcı-Delipınar’ın ömrünün son yıllarında en heyecanla çalıştığı projeydi Hüma Hatun Sokak. Mengücek Vakfı kadın kolları başkanı Dr. Meral Avcı-Delipınar’ın girişimleriyle Hüma Hatun Sokak’ta bulunan ve aslına uygun restore edilen on iki dükkan, on iki kadın girişimciye tahsis edildi. O dönem Mengücek Vakfı Başkanı olan Prof. Dr. Mahir Tevrüz hocamızın desteğiyle de on iki kadın esnafa iki yıllık kira desteği sağlandı.

 

İşte bu önemli sokaktaki kıymetli esnaf kadınlar, Anadolu Ahilik geleneğine göre esnaflık yapmaktalar. Hüma Hatun Sokak, Türkiye’nin ilk ve tek ahi kadın çarşısı. Cuma günleri “Ahi Kadın Yemini” ederek işe başlıyorlar.

 

Hüma Hatun Sokak Ahi Kadın Yemini:

Aşıma işime eşime sahip çıkacağıma,

Yemediğimi yedirmeyeceğime,

Giymediğimi giydirmeyeceğime,

Halkımın sağlığını, memleketimin saygınlığını koruyacağıma,

Ahilik değerlerine bağlı kalacağıma,

Namusum şerefim üzerine yemin ederim.

 

Dükkanlarını, ahilik ilkeleri doğrultusunda işleten değerli ahi kadınlarımızın kıymetli annemin resimlerini dükkanlarına astıklarını, kendileriyle yapılan röportajlarda annemi andıklarını, ölümünün sene-i devriyesinde de ahi yeminlerini ettikten sonra anneme de dua ettiklerini buruk bir gururla görüyoruz. Bu vesileyle kendilerine bir kez daha yürekten teşekkür etmek istiyorum.

 

Dualarınız kabul olsun, yolunuz ışık olsun, ahilik teşkilatının günümüzdeki temsilcileri, çalışkan ve emektar ahi kadınlarımız…



Bu yazı 2641 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ

Henüz anket oluşturulmamış.
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI